Winkelwagen
Wat zijn de 5 momenten van handhygiene?
De vijf momenten van handhygiëne komen uit een richtlijn van de Wereldgezondheidsorganisatie. Ze zijn bedacht voor de zorg, maar ze werken net zo goed in een keuken, een kantine of een productiehal. Het idee erachter is simpel. Niet vaker je handen schoonmaken, maar op de juiste momenten.
Wat wordt onder handhygiëne verstaan?
Handhygiëne is het verzamelwoord voor handen wassen en handen desinfecteren. Het zijn twee verschillende handelingen met een verschillend doel. Wassen met water en zeep haalt vuil weg en spoelt daarmee ook micro-organismen af. Desinfecteren met alcohol doodt wat er op je huid zit, maar neemt geen vuil mee. Daarom werkt handdesinfectie alleen op handen die er schoon uitzien. Zijn je handen zichtbaar vies of voelen ze plakkerig, dan is wassen de enige goede optie. Onder handhygiëne valt ook het drogen, want dat is geen afronding maar een onderdeel van de handeling. En er hoort een stuk bij dat vaak vergeten wordt. Ringen, polshorloges en lange mouwen houden vocht en vuil vast, waardoor de rest van je moeite weinig oplevert.
Wat zijn de 5 indicaties voor handhygiëne?
De eerste is vóór contact met een patiënt, een klant of een gast. Je beschermt daarmee de ander tegen wat jij bij je draagt. De tweede is vlak vóór een schone handeling, dus vlak voordat je een wond verzorgt, een infuus aanraakt of onverpakt voedsel aanpakt. Dit is het moment dat in de praktijk het vaakst wordt overgeslagen. De derde is na contact met lichaamsvocht, ook als je handschoenen droeg. Handschoenen lekken vaker dan mensen denken en je handen worden er klam onder. De vierde is na contact met de persoon zelf. En de vijfde is na contact met de omgeving van die persoon. Denk aan het opschudden van een kussen, het aanraken van een bedhek of het afruimen van een tafel. Dat laatste moment verrast de meeste mensen, want er kwam geen mens aan te pas.
Wat is de volgorde van handhygiëne?
Begin met lauw water, want heet water reinigt niet beter en droogt je huid alleen maar uit. Maak dan je handen nat vóórdat je zeep pakt, zodat de zeep zich verdeelt in plaats van dat hij op één plek blijft zitten. Wrijf vervolgens twintig tot dertig seconden, en let daarbij op de plekken die iedereen overslaat. Dat zijn je duimen, je vingertoppen en de huid tussen je vingers. Spoel daarna goed af, want zeepresten trekken juist vuil aan. Droog tot slot volledig af en gebruik dan pas het papier om de kraan dicht te draaien. Desinfecteer je in plaats van wassen, dan draai je het om. Je handen moeten dan kurkdroog zijn, want water op je huid verdunt de alcohol en daarmee de werking. Wrijf de gel uit tot hij op is verdampt en droog hem nooit af aan een doek.
Waarom natte handen het werk ongedaan maken
Op een vochtige hand verplaatsen bacteriën zich veel makkelijker naar een deurklink of een broodje dan op een droge hand. Wie zijn handen goed wast en ze daarna afveegt aan zijn broek, kan die twintig seconden dus net zo goed overslaan. Dat maakt de plek waar je afdroogt belangrijker dan hij lijkt. Een handdoekdispenser die per keer één vel geeft, zorgt dat mensen er echt één pakken en niet een half velletje. Hetzelfde geldt voor de zeep. Staat er een pompflacon die leeg is, dan slaat iedereen de wasbak over zonder daar iets van te zeggen. Bij zeepdispensers die met een navulling werken zie je in één oogopslag hoeveel er nog in zit. Er bestaan ook dispensers die zowel zeep als desinfectiegel aankunnen, en dat scheelt een tweede systeem aan de muur.
Hoe je het op de werkvloer voor elkaar krijgt
Voorlichting werkt maar kort. Wat wel blijft werken is de route korter maken. Staat de wasbak achter een deur en om de hoek, dan gebeurt het niet. Hangt er een dispenser op de plek waar de handeling zelf plaatsvindt, dan gebeurt het wel. Kijk daarom eerst waar mensen lopen en hang het daar op, in plaats van bij de wasbak waar het netjes staat. Werk je met voedsel, dan sluiten deze vijf momenten aan op de afspraken die je al hebt vastgelegd in je hygiënecode. Dezelfde gedachte zit achter HACCP-materiaal in kleuren, namelijk voorkomen dat iets meereist van de ene zone naar de andere. Het tweede moment, vlak voor je onverpakt product aanraakt, is daarin het belangrijkste. De vijf momenten zeggen wanneer je het doet. Hoe goed je het doet hangt daarna af van de twintig seconden die je er werkelijk aan besteedt.
