Winkelwagen
Hoe moet je je handen wassen?
Handen wassen lijkt iets wat iedereen al kan. Toch gaat het op de meeste werkvloeren mis op dezelfde drie punten. De duur, de temperatuur van het water en het afdrogen. Wie die drie op orde heeft, houdt minder over dan iemand die vaker wast maar slordiger.
Water alleen krijgt het vet niet weg
Dat komt door de manier waarop vuil aan je huid vastzit. Op je handen zit een dun laagje huidvet en daar plakken micro-organismen aan vast. Water alleen spoelt dat vet niet weg, want vet en water mengen niet. Zeep is precies daarvoor gemaakt. De stoffen erin maken het vet los van je huid, zodat het met het spoelwater meegaat. Zeep doodt dus niets, maar voert af. Daarom is de wrijving belangrijker dan het merk. Twee keer zoveel handzeep maakt je handen niet schoner, maar kost je wel meer spoeltijd. Wat wel verschil maakt is het type. Schuimzeep komt al met lucht vermengd uit de pomp en verdeelt zich daardoor sneller over je hele hand. Je hebt er minder van nodig en je bent hem ook eerder weer weggespoeld.
Hoe lang moet je volgens protocol je handen wassen?
Twintig tot dertig seconden inwrijven, en dat is langer dan het voelt. Zonder iets om op te tellen komen de meeste mensen niet verder dan acht seconden. Die tijd heb je nodig omdat het losweken van huidvet niet meteen gaat. Verdeel die halve minuut daarom bewust. Begin met je handpalmen, ga dan naar de rug van je handen en werk vervolgens tussen je vingers door. Neem daarna je duimen apart in je andere hand, want die worden bijna altijd overgeslagen. Eindig met je vingertoppen in je handpalm, omdat daar het meeste onder je nagels zit. Spoel tot slot langer af dan je gewend bent. Zeepresten die blijven zitten maken je huid stroef en trekken juist weer vuil aan.
Warm of koud water maakt minder uit dan je denkt
Lauw water werkt net zo goed als warm water. Om micro-organismen met temperatuur te doden heb je water nodig dat je niet kunt aanraken, dus daar ga je het niet in vinden. Wat heet water wel doet is je huidvet versneld wegspoelen, en dat is precies de laag die je huid beschermt. Na een paar dagen krijg je droge, schrale handen. En daar zit het echte probleem, want een beschadigde huid met kloofjes houdt méér bacteriën vast dan een gave huid. Handcrème is op een werkvloer waar vaak gewassen wordt dus geen luxe maar onderdeel van de hygiëne. Om dezelfde reden is afwasmiddel geen alternatief voor handzeep. Dat middel is gemaakt om vet van borden te halen en gaat net zo hard door je eigen huidvet heen.
Hoe vaak moet je je handen wassen per dag?
Daar bestaat geen getal voor, en dat is precies het punt. Het gaat om de momenten, niet om de frequentie. In een keuken was je je handen bij elke wisseling van taak, dus tussen rauw en bereid product door. In de zorg gelden vaste momenten rond elk contact. Op een kantoor is het na het toilet, voor het eten en na het niezen. Wie op die momenten wast komt vanzelf op tien tot vijftien keer per dag uit. Vaker is niet beter. Boven de twintig keer zie je op de meeste huiden schade ontstaan, en een kapotte huid houdt juist meer bacterien vast. Dat is de reden dat handdesinfectie tussendoor bestaat. Die spaart je huid terwijl je toch schakelt tussen handelingen.
Het verschil tussen wassen en ontsmetten
Wassen voert af, ontsmetten doodt. Dat klinkt als hetzelfde resultaat, maar de situaties verschillen. Alcoholgel werkt snel en droogt je huid minder uit dan tien keer wassen op een dag. Alleen werkt hij niet door vuil heen. Zitten er etensresten, verf of zand op je handen, dan glijdt de gel over die laag heen en gebeurt er niets. Ook tegen een aantal virussen die maag- en darmklachten geven doet alcohol weinig. In die gevallen is water en zeep de enige route. De praktische regel is daarom kort. Zien je handen er vuil uit, dan wassen. Zien ze er schoon uit en wil je snel schakelen tussen handelingen, dan ontsmetten. Hang handdesinfectie daarom niet bij de wasbak maar op de plek waar de handeling zelf gebeurt, want daar is snelheid het argument.
De laatste tien seconden bepalen het resultaat
Natte handen geven bacteriën veel makkelijker door aan een deurklink dan droge handen. Slecht afdrogen maakt die halve minuut wassen dus grotendeels ongedaan. Neem daarom de tijd en dep in plaats van te wrijven, want wrijven beschadigt de weke huid die net nat is geweest. Gebruik daarna datzelfde vel om de kraan dicht te draaien en de deur open te duwen. De kraan is namelijk het punt dat je met vuile handen hebt aangeraakt en daarna met schone handen weer aanpakt. Een dispenser die per keer één vel papieren handdoekjes afgeeft helpt daarbij, want dan hoeft niemand met natte handen in een stapel te graaien. Een stoffen handdoek die de hele dag hangt doet het omgekeerde. Die wordt na drie mensen vochtig en geeft daarna door in plaats van op te nemen.
